Bacak Atardamar Tıkanıklığı ve Kangren ile ilgili Sıkça Sorulan Sorular

Merhabalar, bu haftaki yazımda; günümüzde sigara, stress, yağlı beslenme, obesite, diyabet gibi risk faktörlerinin hızla artışıyla parallel tüm dünayada sıklığı artan “bacak atardamar tıkanıklığı” ve uygun tedavi edilmezse gelişebilecek “kangren” ile igili sıkça sorulan soruları yanıtlamak istedim.

1- Bacak Kangreni Nedir?

Bacak kangreni, kritik bacak iskemisi adı verilen ve bacak dolaşımının çok ciddi anlamda bozulduğu durumun en ileri safhasıdır. Kangreninin, bir önceki safhası olan “Kritik bacak iskemisinde” bulguların hemen tamamı, bacağa kan akımının yeniden sağlanması ile düzelir. Ancak, kangren durumunda, tedavi için oldukça gecikilmiştir. Bu durumda gelen hastaların çoğu, ameliyatla yeniden kan akımı sağlansa da, komplikasyonlara maruz kalırlar. Bu yan etkilerin en tehlikesi; gangrene olan bölgede hücre ölümü sonrası ortaya çıkan zararlı metabolik artıkların yeniden dolaşıma katılması ve buna bağlı gelişen böbrek yetmezliği, sonunda da hastanın hayatını kaybetmesidir

2- Kangren ne kadar sürede oluşur?

Kangren oluşum süresi farklı nedenlere bağlı olarak değişir. Bu faktörleri sıralayacak olursak;

– Kangrene neden olan durum veya hastalık (diyabet – şeker hastalığı, hipertansiyon, kalp hastalığı, kolesterol yüksekliği, damar iltihapları, romatizmal bazı hastalıklar ve vaskülit),

– Kangren durumuna eşlik eden diğer hastalıklar (şeker hastalığına bağlı kangren oluştuğunda sigara içmek gibi),

– Kangren gelişmeye başladığında, atardamarlar ile beraber kılcal damar yapısının durumu,

– Kangrenin gelişim hızı (ani gelişen kangrenlerde hastalık seyri daha kötü, yavaş gelişen kronik iskemide daha iyi hastalık seyri gözlenir)

2- Kangren oluşan bölge yada extremite kesilmezse ne olur?

Kangren ayak veya parmak; dolaşımın tamamen bozulduğu durumda hücre ölümü başladıktan sonra karşımıza çıkar. Aslında, kangren gelişimi çoğu hastamda olduğu gibi daha önceden belirti vermiştir. Ancak, bu belirtilerin kangrene yorulması veya kangren ile iliştirilmesi ve erken dönemde başvuru her zaman mümkün olamamaktadır.

Damar tıkanıp, kan dolaşımının durma noktasına geldikten sonra kısa süre içinde doku içerisinde dolaşımın durması ile hücre ve dokular canlılıklarını kaybederler. Hastada o bölgede çok şiddetli ağrı gelişir. Bu süre içerisinde, eger erken dönemde gerekli müdahale yapılıp kan akımı sağlanamazsa bacak soğur, renk ve ısı değişimi başlar. Bunu daha sonra, his ve hareket kaybı takip edecektir. Bu nedenle, kangren tedavisinde girişim zamanı çok önemlidir. Kangrenin devam ettiği durumlarda ise; ayak veya parmakta nekroz (doku, kas ölümü ve yıkımı) gözlenir. Artık bu noktada, görünüm siyahlaşmaya doğru gitmektedir. 

Kangrenin en ileri safhasında, artık enfeksiyon tabloya eklenmiştir. Bakteri ve diğer mikroorganizmaların üremeleri için ideal bir ortam oluşmuştur. Enfeksiyonun yayılması yani Sepsis durumu hastanın hayatının kaybına neden olabileceği için enfekte olmuş ölü dokuların yada extremitenin kesilmesi gerekebilir.

3- Kangren tedavisi mümkün mü?

Kangren tedavisi, kangren gelişmeden yapılacak erken ve doğru tedavi ile mümkün olmaktadır. Günümüzde, kangren tedavisinde kullanılan minimal invaziv endovasküler yöntemler sayesinde hem başarılı sonuçlar alınabilmekte hem de hastanın hayati riski açık ameliyata göre daha düşük olmaktadır.

Kangren tedavisinde, unutulmaması gereken en önemli nokta; tedavi zamanlamasının doğru şekilde yapılmasıdır. Erken zamanda, uygun şekilde yapılan kangren tedavisinde başarılı sonuçların alınması ve bacağın kurtarılması çoğu zaman mümkün olmaktadır.

4- Kangren yayılır mı?

Sık olarak sorulan bu sorunun yanıtı, kangrenin neden oluştuğuna bağlıdır. Ancak, çoğu kangrenlerde etkilenen damar sınırına kadar kangren gelişir. Bu sınır çoğu zaman, ilerlemiş kangrenlerde kolayca ayrılırken (demarkasyon hattı) bazı durumlarda (kollateral yan dallar varlığında) sınır belirgin değildir.

5- Kritik Bacak iskemisi ve Kangren’in ameliyatı var mı?

Kangren tedavisi ile ilgili olarak, son yıllarda özellikle minimal invaziv, endovasküler girişim alanında ciddi ilerlemeler var. Buna bağlı olarak uygulanan hibrit ameliyat yöntemleriyle, daha önceki yıllara oranla daha fazla hastanın tedavi edilebilme ve extremitelerin kurtarılma şansı olmaktadır.

Bacak kangreni tedavisi için günümüzde uygulanan tedavi seçenekleri arasında;

   – Açık cerrahi girişim (açık ameliyat),

        *Balon kateteri yardımıyla trombektomi (Fogarty balon embolektomisi),

        *Endarterektomi ve patchplasti

  – Anjiografik yolla, kateter yardımıyla pıhtı eritilmesi 

  – Anjiografik yolla pıhtının aspire edilmesi (Perkütan mekanik trombektomi) (PMT) 

  – Balon Anjioplasti ve Stent yerleştirilmesi

  – Anjiografi ve Cerrahinin Birlikte Kullanıldığı “Hibrit  ameliyat” yöntemi sayılabilir.

Herkese sağlıklı günler dilerim.

Prof. Dr. Mert Dumantepe

Kalp ve Damar Cerrahisi