Prof. Dr. Mert Dumantepe

Atardamarların aniden tıkanması vücutta organ kaybıyla sonuçlanacak kadar önemli bir damar hastalığıdır. Bu tıp alanında akut damar iskemisi, akut arter tıkanıklığı şeklinde tanımlanır. Buna sebep olan etken genellikle ateroskleroz sebebiyle daralan atardamarın aniden tıkanmasıyla ya da en fazla kalpten bir pıhtının damarı ani şekilde tıkanmasıdır. Bu durumlarda damarda pıhtı oluşur, pıhtı ilerleyerek damarı daha fazla tıkar. Kan akımının aniden durmasıyla, genellikle şiddetli kansızlık ve nihayetinde kangren oluşumu gerçekleşir.

Başlıklar

Ani damar
tıkanıklığı belirtileri

Damar tıkanıklığı bulunan damarın beslediği kolda ya da bacakta aniden başlayan ve ağrı kesicilere yanıt vermeyen şiddetli ağrılar oluşur. Uzuvda renk solukluğu ve soğukluk olur. Ağrı devam ederken, uzuvda his kaybı meydana gelir, batma, dokunma ve ısı duyusu yok olur. Bunlara felçte eşlik edebilir. Damar tıkanıklığına acilen müdahale edilmelidir. Aksi takdirde uzuvda morarma, siyahlaşma ile karakterize nekroz ve kangren gelişimi olur. Artık geri dönüşümsüz hal alan bu durumda yapılacak tek şey ilgili extremitenin ampütasyondur. Ani damar tıkanıklığı acil olduğu için, hastalar açısından amputasyon ve ölüm riski taşıyan bir durumdur. Hasta uzvunu kaybedebilir ya da yaşamı sonlanabilir.

Ani damar tıkanıklığı nedenleri

Buna sebep olan etkenlerin başında damar sertliği yani ateroskleroz gelmektedir. Atardamarları yağ, kalsiyum gibi etkenlerin zamanla daraltması ve burada oluşan pıhtıyla damarın ani şekilde tıkanması gerçekleşir. Hastaların çoğunda daha önceden yürüme ağrısı, bacaklarda ağrı gibi belirtilerde oluşur. Ani damar tıkanıklığına daha çok kalpten kaynaklanan, atardamarı aniden tıkayan pıhtı atılması da neden olabilir. Özellikle daha önceden kalp krizi geçiren, kalpte ritim bozukluğu bulunan hastalar bu konuda daha riskli konumdadır. Ayrıca girişimsel işlemlerde de ani damar tıkanıklığı gerçekleşebilir. Damar ve damar dışı operasyonlar sırasında ya da anjiografi, kateterizasyon gibi incelemeler sırasında damar yaralanması nedeniyle de ani damar tıkanıklığı gelişebilir. Derin toplardamarda ani gelişen pıhtı, damar spazmı, yaralanma gibi etkenlerde bu sorunun yaşanmasına etken olabilir.

Ani Damar Tıkanıklığı Tanısı

Ani damar tıkanıklığı çok acil bir durum olduğundan, hemen tedavi edilmesi gerekir. Zaman kaybı ilgili uzvun kaybedilmesi ve ölüm riskinin artması demektir. Tespit edilen tıkanıklık ya da pıhtı sorunu kandaki pıhtılaşmayı önleyen pıhtılanma önleyici madde adındaki ilaçla tedavi edilir. Bunun devamında pıhtının yok edilmesi gerekir. Bunu yapmak için doktorlar iki yöntem kullanabilir. Ameliyatla pıhtının yerinden çıkarılması tercih edildiğinde, hasta lokal ya da genel anestezi altındayken tıkanmış damar belirlenir ve tıkanıklık açılır. Pıhtı çıkarıldıktan sonra damar kapatılarak işlem tamamlanır.

Ani Damar Tıkanıklığı Tedavisi

Ani damar tıkanıklığı çok acil bir durum olduğundan, hemen tedavi edilmesi gerekir. Zaman kaybı ilgili uzvun kaybedilmesi ve ölüm riskinin artması demektir. Tespit edilen tıkanıklık ya da pıhtı sorunu kandaki pıhtılaşmayı önleyen pıhtılanma önleyici madde adındaki ilaçla tedavi edilir. Bunun devamında pıhtının yok edilmesi gerekir. Bunu yapmak için doktorlar iki yöntem kullanabilir. Ameliyatla pıhtının yerinden çıkarılması tercih edildiğinde, hasta lokal ya da genel anestezi altındayken tıkanmış damar belirlenir ve tıkanıklık açılır. Pıhtı çıkarıldıktan sonra damar kapatılarak işlem tamamlanır.

ani damar tıkanıklığı mert hoca

Ameliyatın yapılmadığı yada cerrahinin riskli olduğunda hastalarda ise, katater yardımıyla damardaki pıhtıya ulaşılır. Burada pıhtıyı eritebilecek ilaçlar kullanılarak ( kateter yollu trombolitik tedavi) ya da kataterle pıhtı parçalanarak (Farmako-Mekanik Tromboliz) damarın açılmasına çalışılır. Ancak bu tedavi yöntemlerinde yoğun kan sulandırıcı ilaç kullanıldığından kanama riski vardır, her hastaya uygulanamaz.

Damardaki pıhtı eritildikten sonra damarda var olan darlık tespit edilir. Bu durum anjiyoplasti yapılarak ya da stent takılarak, bypass gibi yöntemlerle tedavi edilir.Ani damar tıkanıklığı tedavisinde kullanılan bu tedavi yöntemlerinin başarı oranları birbirine yakındır. Eğer erken aşamalarda tespit yapıldıysa, başarı seviyesi yükselir. Geç kalındığında ise başarısızlık ve tedavinin uygulanamaması gibi sorunlar yaşanabilir.